جرثقیل‌ ثابت به آن دسته از جرثقیل‌ ها گفته می‌شود که بر خلاف جرثقیل‌ های متحرک ، در یک محل خاص نصب می‌شوند و به دلیل طراحی و ساختارشان قابلیت جابجایی ندارند یا بسیار محدود هستند. این نوع جرثقیل‌ ها برای بلند کردن و جابجایی بارهای سنگین و حجیم در محیط‌های صنعتی و ساختمانی استفاده می‌شوند. جرثقیل‌ های ثابت بسته به کاربرد و نوع محیط به چند دسته مختلف تقسیم می‌شوند. در ادامه به بررسی انواع مختلف این جرثقیل‌ها می‌پردازیم:

1. جرثقیل برجی (Tower Crane)

جرثقیل برجی یکی از رایج‌ترین نوع جرثقیل‌های ثابت است که در ساخت ساختمان‌های بلند و برج‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. این جرثقیل از یک برج عمودی بلند و یک بوم افقی تشکیل شده است که بارها را به سمت بالا و اطراف برج جابجا می‌کند.

• ویژگی‌ها: ظرفیت بالا، امکان کار در ارتفاعات زیاد، توانایی جابجایی بار در فواصل افقی طولانی.
• کاربرد: ساخت‌وساز ساختمان‌های بلند، پل‌ها و پروژه‌های عمرانی بزرگ.

2. جرثقیل دروازه‌ای (Gantry Crane)

جرثقیل دروازه‌ای یک جرثقیل ثابت است که بوم آن بر روی دو پایه قرار دارد که روی ریل‌های زمینی حرکت می‌کنند. این نوع جرثقیل بیشتر در محیط‌های باز و بزرگ مثل بنادر، محوطه‌های صنعتی و انبارهای بزرگ استفاده می‌شود.

• ویژگی‌ها: توانایی جابجایی بارهای بسیار سنگین، مناسب برای جابجایی کانتینرها و مواد حجیم.
• کاربرد: بنادر، انبارهای باز، صنایع سنگین.

3. جرثقیل سقفی (Overhead Crane)

جرثقیل سقفی یا جرثقیل دروازه‌ای داخلی به جرثقیلی گفته می‌شود که بر روی ریل‌هایی نصب شده روی سقف یا سازه‌های داخلی ساختمان حرکت می‌کند. این نوع جرثقیل برای جابجایی بارها در یک فضای داخلی و محیط‌های صنعتی کاربرد دارد.

• ویژگی‌ها: عدم اشغال فضای زمینی، حرکت دقیق در طول و عرض محل کار.
• کاربرد: کارگاه‌های تولیدی، کارخانه‌ها، محیط‌های مونتاژ صنعتی.

4. جرثقیل بازویی (Jib Crane)

جرثقیل بازویی یک جرثقیل ثابت است که یک بوم افقی چرخان دارد. این بوم به یک ستون یا دیوار متصل می‌شود و می‌تواند حول محور خود بچرخد تا بار را جابجا کند. این نوع جرثقیل بیشتر در محیط‌های کوچک‌تر و برای جابجایی بارهای سبک‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

• ویژگی‌ها: توانایی چرخش ۱۸۰ تا ۳۶۰ درجه، مناسب برای بارهای نسبتاً سبک و محیط‌های محدود.
• کاربرد: کارگاه‌های تولیدی کوچک، خطوط مونتاژ، انبارهای کوچک.

5. جرثقیل پایه‌ای (Base Crane)

این نوع جرثقیل بر روی یک پایه ثابت نصب می‌شود و برای کارهایی که نیاز به بلند کردن بار در یک نقطه مشخص و بدون نیاز به حرکت جرثقیل دارند، استفاده می‌شود. جرثقیل پایه‌ای از یک ستون عمودی و یک بوم افقی تشکیل شده که بارها را به‌صورت عمودی بلند می‌کند.

• ویژگی‌ها: توانایی جابجایی بار در یک مکان ثابت، طراحی ساده و کاربردی.
• کاربرد: کارخانه‌ها، محیط‌های صنعتی کوچک، مراکز تعمیرات.

6. جرثقیل ساید لیفت ثابت (Fixed Side-Lift Crane)

این جرثقیل برای جابجایی بارهای خاص مثل کانتینرها و مواد سنگین در مکان‌های ثابت مانند بنادر و انبارهای خاص استفاده می‌شود. این جرثقیل قابلیت جابجایی بار از یک طرف را دارد و به‌طور معمول در نزدیکی اسکله‌ها نصب می‌شود.

• ویژگی‌ها: طراحی خاص برای جابجایی کانتینرها و بارهای سنگین از کنار.
• کاربرد: بنادر، انبارهای ذخیره‌سازی کانتینرها.

7. جرثقیل برج متحرک (Self-Erecting Tower Crane)

این نوع جرثقیل‌ها قابلیت نصب و باز شدن سریع دارند و برای پروژه‌های ساختمانی کوتاه‌مدت یا میان‌مدت استفاده می‌شوند. این جرثقیل‌ها به دلیل امکان نصب و انتقال آسان محبوب هستند و می‌توانند به‌سرعت در محل‌های مختلف قرار گیرند.

• ویژگی‌ها: نصب سریع و آسان، ظرفیت مناسب برای پروژه‌های ساختمانی.
• کاربرد: ساخت‌وساز پروژه‌های موقت یا کوتاه‌مدت، کارهای ساختمانی کوچک‌تر.

8. جرثقیل دروازه‌ای نیمه‌ثابت (Semi-Gantry Crane)

این نوع جرثقیل مشابه جرثقیل دروازه‌ای است اما یکی از پایه‌های آن بر روی یک ریل زمینی حرکت می‌کند، در حالی که پایه دیگر به صورت ثابت یا نیمه‌ثابت بر روی یک سازه قرار دارد. این نوع جرثقیل برای فضاهای نیمه‌باز و محیط‌های صنعتی خاص مناسب است.

• ویژگی‌ها: انعطاف‌پذیری در فضاهای کوچک‌تر، قابلیت حرکت در یک محور.
• کاربرد: محیط‌های صنعتی با فضای محدود یا نیمه‌باز.

کاربردهای جرثقیل‌های ثابت:

• ساختمان‌سازی: به‌ویژه برای پروژه‌های ساختمانی بلندمرتبه و سنگین.
• صنایع سنگین: مانند فولاد، پالایشگاه‌ها و صنایع پتروشیمی.
• بنادر و ترمینال‌های کانتینری: برای جابجایی کانتینرها و بارهای سنگین.
• کارگاه‌ها و خطوط تولید: برای جابجایی قطعات سنگین و مواد اولیه در خطوط مونتاژ.

جرثقیل‌های ثابت به دلیل استحکام و قدرت بالا برای جابجایی بارهای سنگین و بزرگ در محیط‌های خاص به کار می‌روند و نقش حیاتی در افزایش بهره‌وری و ایمنی دارند.